Nowy Casnik 26.07.2003

Skoro końc serbskeje šule?

Južo dwĕ lĕśe dłujko wojuju Serby, wosebnje w Gornej Lužycy, za to, aby serbska srjejźna šula "Jurij Chĕžka" w Chrosćicach/ Crostwitz w župje Kamjeńc dalej wostała. Nĕnto pak jo sakske knĕžarstwa wobzamknuło, až how žedna wucba wĕcej njebuźo, a to južo wot zachopjeńka pśiducego šulskego lĕta.

"To jo tragedija za Serbow"

Za wuknikow a wucabnikow w Bramborskej a Sakskej su nĕnto te ,,wjelike", lĕśojske prozniny. Jo to ten cas, źož kśĕ wodychaś, źož njekśĕ nic wiźeś a słyšaś wot swojeje šule, což jo teke k rozmĕśeju. Za tych w Chrosćicach/Crostwitz w Domowinskej župje Kamjeńc to pak lĕtosa njepłaśi. Wucba njejo, ale wo jich wejsnej šuli jo wšuźi to grono - nic jano we jsy a we wosaźe, ale w cełej Łužycy, w Sakskej a Bramborskej a samo w drugich krajach. Sakske knĕžarstwo w Drježdźanach ga jo rozsuźiło, až ma se tamna serbska srjejźna šula "Jurij Chĕžka" (to jo był znaty gornoserbski basnik) zacyniś, a to južo wot zachopjeńka nowego šulskego lĕta. Dokulaž su byli wjelike wobmyslenja a teke protesty - wosebnje zboka Domowiny, serbskich towaristwow, wosady a starjejšych - jo se dejał 10. julija hyšći raz sakski parlament z łym zabĕraś. Dr. K. H. Kunkel (SPD) a H. Kosel (PDS) stej tam pominałej, až musy Sakska taku šulsku politiku, kotaraž jo na škodu serbstwa, ned zmĕniś a se mĕś po europskich kriterijach za pšawa narodnych mjeńšynow. Wobej frakciji, kotarejž stej w sakskem sejmje w opoziciji, stej za dalšne wobstaśe Chrosćicańskeje serbskeje šule głosowałej. CDU ako wĕtšyna jo była pśeśiwo tomu, M. Šiman ako serbski wotposłańc CDU njejo był za to, a teke nic pśeśiwo tomu.

Protesty pśeśiwo tomu, až se serbska šula w Chrosćicach zacynijo a z njeju teke dalšne šule w Sakskej, źož jo serbska wucba (na pśikład w Klĕtnom w Domowinskej župje Bĕła Woda/Niska) su wjelgin mocne. Domowina jo dla togo samo pisała na bamža w Romje, aby Serbam pomagał. Teke česke a polske diplomaty, wotpostańce a ministarstwa su informĕrowane. W młogich casnikach se wo tom powĕźejo - mjazy drugim w Neues Deutschland" a w nejwĕtšem polskem casniku "Gazeta Wyborcza". "To jo narodna tragedija za Serbow" redaktorka pišo. A teke na 5. mjazynarodnem folklornem festiwalu "Łužyca 2003" w Chrosćicach su luźe - a to wosebnje młode - z plakatami a na drugi part pśeśiwo tomu protestĕrowali, až se šula zacynijo.

Tšach. až se tamna šula pozgubijo, wobstoj južo dłujko. Južo pśed dwĕma lĕtoma jo sakske knĕžarstwo take planowało, mjasece dłujke protesty su nejskerjej tomu zadorali. Nĕnto pak kśĕ to pśesajźiśze cełeju mocu. Gronje,až jo a buźo na tej šuli pśemałoźiśi. Maju se kšuśe po "nimskich" pśedpisach, kotarež su w tom paźe na škodu serbstwa a wosebnje teje rĕcy. A mimo łogo - tak Domowina, farař a druge z połnym pšawom gronje - stoj serbska srjejźna šula Chrosćicy w jadnej jsy, w jadnej wosaźe, źož jo w cełej Łužycy to serbske, wosebnje ta rĕc, nejmocnjej a kuždy źeń wot zajtša do wjacora žywe. Gaž se naša šula zacynijo, pon su trjefili do wutšoby serbskego luda, młoge gronje.

Foto. H. Adam

Transparent na festiwalu w Chrosćicach: "Chtož nam naše šule bjerjo, ten nam dušu ze śĕła wutergnjo."

Domowinski šef J. Nuk a farař C. Hrjehor: Kak dalej ze šulu?

Běchmy - smy - buźomy. To stoj na toś tej kśicy.

Cogodla? - Tak se Chrósćicach pšaśaju.

Wostanu šulske źurja napšawdu zacynjone?