Serbske Nowiny 31.07.2003

ZAPÓSŁANE

Na list serbskich wjesnjanostow a připis fararja Śćapana Delana w Serbskich Nowinach z 28. julija poćahuje so Cyril Pjech z Berlina:

Po wšĕm zdaću maja nĕkotři w Serbach wulke ćeže z demokratiju. A dokelž su to ludźo, kotřiž na wažnych mĕstnach wo našim přichodźe rozsudźeja, to hłuboko nastroža. Kaž zdaloka, jeno Serbske Nowiny čitajo spoznawam, su to přiwisnicy wosebje jedneje politiskeje strony a po mĕnjenju fararja Delana hišće druheje:

Najprjedy čitach, dokelź bĕ dźĕ to hižo na prĕnjej stronje z čerwjenymi pismikami připowĕdźene: "Ani tři srjedźne šule možne", wozjewjenje wjesnjanostow serbskich gmejnow. Tam so strožich, woprawdźe strožich so sady: "Zapřimnjenje zwonkastejacych do šulskich naležnosćowgmejnow, kaź so to mjeztym hižo dwĕ lĕće dołho na jednostronske a emocionalne wašnje a přećiwo mĕnjenju wjetšiny wobydlerstwa stawa, so w přichodźe wjace njećerpi." Tež slĕdowacy wotrĕzk nastroža, ale tuton dosaha. Wĕzo maja so naši wjesnjanosća najprjedy jonu po słowach załožerja swojeje strony, kotryž je jonu prajił: "Ja so tola njedarn wot drohi (mĕnjene su demonstracije!) wobknježić!" (Konrad Adenauer), a steja tak w dołhej njedemokratiskej tradiciji. Ale što praji nam jich wozjewjene mĕnjenje?

Na přikład, zo maja jenož ludźo prawo demonstrować, kotřiž maja direktny poćah k wĕcy. To rĕka, zo je po jich nahledźe trjeba, do koždeje demonstracije ludźi kontrolować a tych wuzamknyć, kotriž su po jich mĕnjenju "zwonkastejacy". Tež "jednostronske" a emocionalne" wašnje je wjesnjanostam podhladne. Ale kotra demonstracija je mnohostronska? Bychu angažowani za zdźerženje serbskich šulow dyrbjeli zdobom přećiwo zachowanju šulow demonstrować a smĕdźa woni to jenož, hdyž njeje jim to wutrobna naležnosć, potajkim emocionalnje? Wobdźĕlnicy demonstracijow, težnajwjetšich, kaž lĕtsa přećiwo wojnje w Iraku, su stajnje mjeńšina a nihdy "wjetšina wobydlerstwa", kaź to tući knježa źadaja. A sćĕhuje njedemokratiska sada, kotruž smy njedawno hižo wot direktora załožby słyšeli, kotryž ma tež ćeže z demokratiju. A što rĕka, zo so "zapomnjenje zwonkastejacych... w prichodźe wjacenje ćerpi"? Budu demonstranća do jastwa tyknjeni, zasadźa so přećiwo nim tanki abo napowĕsnje so jim jenož prawnostatny proces?

Hakle po wozjewjenju serbskich wjesnjanostow čitach přinošk fararja Delana. Byrnjež kaž prajene jenož to znał, štož w jeho lisće steji, je tola tež tu zdźĕla pola samsnych ludźi spoznajomny wulki deficit w demokratiskim myslenju.

Nochcu so tu, to je najskerje trjeba rjec, za abo přećiwo serbskim šulam wuprajić. Dźe mi tu jenož wo tute wopraw-dźe nastrožace wašnje wobchadźenja z mĕnjenjom hinak myslacych. Njebĕ wulke žadanje nazymy lĕta 1989 "swoboda za hinak myslacych"? Druhdy maš zaćišć, zo je so tuta sada jenož wuźiwała, zo bychu tehdom hinakmyslacy dostali moc, nĕtko hinakmyslacych potłočować, kaž to w zadźerženju wjesnjanostow, direktora załožby a krajneho rady Hariga (wšitcy CDU) nĕtko widźimy.

Najzrudniše je, zo so tu zaso zwoprawdźa, štož bĕ nam w našich stawiznach hižo stajnje zahuba - rozkorjenosć. Jako zwonkastejacy sym woprawdźe zrudny (ale snadź so to "w přichodźe wjace njećerpi" a mam z konsekwencami ličić?), hdyž myslu na přichod našeho małeho lubehonaroda.