Serbske Nowiny 01.08.2003

Nuk: Narodny dialog dale wjesć

Budyšin (SN/MkWj). Předsyda Domowiny Jan Nuk je na tydźenja wozjewjene stejišćo wjesnjanostow zarjadniskeho zwjazka "Při Klošterskej wodźe" k serbskim srjedźnym šulam reagował a jim z listom wotmołwił. "Bech chĕtro zadźiwany, jako tute wozjewjenje čitach", Nuk Serbskim Nowinam zwurazni. "Mamy při wšĕm zhromadny narodny nadawk, so wo dobru syć serbskich šulow starać", won potwjerdźi.

Cyle w tutym zmysle w pismje Domowinskeho předsydy mjez druhim rĕka: "Nichto na tym njedwĕluje, zo su gmejnske rady a wy jako wjesnjanosća do politiskeje zamołwitosće woleni. Kubłanje dźĕćiny a młodźiny pak widźu jako narodnu zamołwitosć, kotrejž možemy jenož w zhromadnym skutkowanju wotpowĕdować." Předsyda Domowiny připowĕdźi w lisće kubłansku konferencu lĕtsa nazymu, kotruž nawjeduje zamołwity za narodne mjeńšiny pola zwjazkoweho knježerstwa. Na njej chcedźa politikarjam wočakowanja Serbow na prawniske rjadowanje serbskeho šulstwa spřistupnić. "Nĕtčiši Sakski śulski zakoń tutym wočakowanjam w źanym padźe njewotpowĕduje", Nuk piše. Wjesnjanosća zarjadniskeho zwjazka - dalokož su tuchwilnje w słužbje - přijimowachu list přewažnje pozitiwnje. Worklečanski wjesnjanosta Franc Brusk rĕčeše na naprašowanje Serbskich Nowin wo "dobrej gesće předsydy Domowiny". Předsydźe zarjadniskeho zwjazka Alfonsej Ryćerjej bywa list znamjo, zo je Nuk trĕbnosć zhromadneho dźĕła z gmejnami a wjesnjanostami spćznał.

Dokumentowane

List předsydy Domowiny Jana Nuka wjesnjanostam zarjadniskeho zwjazka "Při Klošterskej wodźe":

Sym Waše wozjewjenje nastupajo serbske srjedźne šule w tydźeniku Mitteilungsblatt ze 26. julija 2003, Kamjenske wudaće, str. 8 čitał. Dowolće prošu, zo so k tomu słowa jimam.

Nichto na tym njedwĕluje, zo su gmejnske rady a wy jako wjesnjanosća do politiskeje zamołwitosće woleni. Kubłanje dźĕćiny a młodźiny pak widźu jako narodnu zamołwitosć, kotrejž možemy jenož w zhromadnym skutkowanju wotpowĕdować.

Poćahujo so na wašu zwolniwosć, wšitke argumenty wotwažować, chcu na wuslědki kulojteho blida z lĕta 2001 dopomnić. Wtutym demokratiskim gremiju su mjez druhim starši, zastupjerjo gmejnow, rady za serbske naležnosće, Towarstwa Cyrila a Metoda, Serbskeho šulskeho towarstwa a Domowiny za kompromisami pytali a k tutym tež došli. Do toho słuša wobzamknjenje, tři stejnišća serbskich srjedźnych šulow zdźeržeć pod wumĕnjenjom, zo zarjaduje so na štwortym zwonkawučbne kubłanišćo ze wšelakimi serbskorĕćnymi poskitkami. Tak mjenowany "Chrósčanski zbĕžk" bĕ přeco boj wo zachowanje cyłeje syće serbskich šulow.

Zawĕsće mi přihłosujeće w tym, zo je zjawne postupowanje Domowiny mjezy překročacy zajim wubudźiło. Z toho nastaty mjezynarodny ćišć je sylnje k tomu přinošował, zo přizwoli sakske kultusowe ministerstwo njedawno mjez druhim skupinsku wučbu a podawanje matematiki w serbskej rĕči na zakładnymaj šulomaj Wojerecy a Slepo w 3. lĕtniku. Dalše přikłady, kotrež je kultusowy minister prof. dr. Karl Mannsfeld na 87. posedźenju Sakskeho krajneho sejma mjenował, su wam zawĕsće znate. Wšitke tute wuslĕdki njejsu nam do klina padnyli, ale smy je zhromadnje skutkujo a zhromadnje wustupujo docpĕli.

Přihotujemy za nazymu tutoho lĕta kubłansku konferencu pod nawodom zamołwiteho za narodne mjeńšiny w Nĕmskej pola zwjazkoweho knježerstwa Jochena Welta, z wotpohladom, zamołwitym politikarjam naše wočakowanja za prawniske rjadowanje serbskeho šulstwa spřistupnić. Nĕtčiši Sakski šulski zakori tutym wočakowanjam w žanym padźe njewotpowĕduje. Tužmĕnju, zonjemĕli so serbscy wjesnjanosća a gmejnske rady jeničce na tuchwilu płaćiwy zakoń złožować a předewšĕm njemĕli syć serbskich srjedźnych šulow sami wot so dale pomjeńšić.

Wuchadźam z toho, zo smy při wšĕch zdźĕla rozdźĕlnych nahladach wo přichodnej šulskej syći zwolniwi, narodny dialog zhromadnje dale wjesć. Tohodla bych so rady na dalšich diskusijach wobdźĕlił. 

Jan Nuk, předsyda

Tajke rozsudy nam hižo cuze njejsu

Chrosčanska šula je zawrjena. Kultusowy minister Mannsfeld ma tajke rigorozne zasahnjenje do historisce zrosćenych strukturow za trĕbne a tež za zastupujomne, hdyž so jedna z tak a tak hižo mało serbskich šulow zhubi. Je wostrozbjace, z kajkej samozrozumliwosću křesćanske knježerstwo jednoho demokratiskeho stata małemu ludej přichod bjerje z tym, zo jemu šule zawĕra w končinach, na kotrež Serbja wosebje nadźije za swoje dalewobstaće stajeja. Tajke rozsudy pak našemu ludej cuze njejsu. W stotorych padach je za knježacych w Nĕmskej - kotreho mjena, kotreje barby a ideologije - tež zastupujomne było, hdyž su jemu w Hornjej a Delnjej Łužicy elementarne prawa zapowĕdźili a brali. Serbja njebuchu jenož diskriminowani, jim so zdobom porokowaše, zo su njewušni, dokelž su lud bjez stawiznow a bjez kułtury, dokelž su stari, bjeztoho zo bychu hdy mlodźi byli a zo su tohodla zrali do rowa. A tohodla bĕše cyle samozrozumliwje zastupujomne, zo jich rĕč wutamachu ze šulow, tłočachu ju z cyrkwjow, wućĕrichu serbskich wučerjow, fararjow a duchownych ze swojich wosadow, zakazachu serbsku rĕč w zjawnosći, ničachu našu materielnu kulturu, přesćčhowachu serbskich procowarjow a činjachu wšitko, zo so serbske dźĕći w swojej maćeršćinje kubłali njebychu. To wšitko bĕše zastupujomne. Nic pak za Serbow. Jan Skala mĕješe tole za "kulturnu hańbu". Dotal su Serbja přeco hišće dosć rjapa mĕli, so tajkej statnej arogancy a ignorancy stajić. Su sej to swoje wuchowali najebać ćišć a přesćĕhowanje, najebać farizejske ludarstwo, přeradnistwo a planowane ludomordarstwo. Hdźe wostawa tu křesćanske swĕdomje našich politikarjow, kotřiž zmĕja sobu zamołwić hrožace narodne straty našeho ludu, hdźe wostawa jich humanistiska zmyslenosć, kotruž stajnje na jazyku noša, hdźe jich swĕdo-mje za čłowjeske prawa, z kotrymiž wšudźe hawsĕruja, hdźež maja to za wužitne, kotrež pak doma strašnje ignoruja, hdyž dźe wo přesadźenje prawow mjeńšiny. Što nam pomhaja artikle we wustawach abo paragrafy, hdyž ničo druhe njejsu hač hołe słowa, kotrež nikoho k ničemu njezawjazuja, znajmjeńša nic we wobkedźbowanju a přesadźenju prawow našeho ludu, kotryž je jako mjeńšina w pozdatnje najbole demokratiskim staće žiwy. Pucherojte słowa a tajke a hinaše frazy nam njepomhaja. Tych smy so w zašłym času dosyta naposkali. Słowa, to su lochke putki, štož waži, to su skutki. A tute Chrósćicy a wšitcy sprawni Serbja přeco hišće wot sakskeho knježerstwa wočakuja. Boh dał, zo podarmo nječakali.

Jakub Brankačk